अद्य अपि नूनं हरकोपवह्निन-
स्त्वयि ज्वलत्यौर्व इवाम्बुराशौ ।
त्वमन्यथा मन्मथ मद्विधानां
भस्मावशेषः कथमित्थमुष्णः ॥

अन्वयः AI (हे मन्मथ) तव कुसुमशरत्वम् इन्दोः शीतरश्मित्वम् इदम् द्वयम् मद्विधेषु अयथार्थम् दृश्यते। इन्दुः हिमगर्भैः मयूखैः अग्निम् विसृजति। त्वम् अपि कुसुमबाणान् वज्रसारीकरोषि।

Summary AI O God of Love, your nature of having flower-arrows and the moon's nature of having cool rays—both these seem untrue for people like me. The moon releases fire with its frost-cored rays, and you too make your flower-arrows as hard as thunderbolts.

पदच्छेदः AI

तव	युष्मद् (६.१)	your
कुसुमशरत्वम्	कुसुम–शर–त्व (१.१)	state of having flower-arrows
शीतरश्मित्वम्	शीत–रश्मि–त्व (१.१)	state of having cool rays
इन्दोः	इन्दु (६.१)	of the moon
द्वयम्	द्वय (१.१)	pair
इदम्	इदम् (१.१)	this
अयथार्थम्	अयथार्थ (१.१)	untrue
दृश्यते	दृश्यते (√दृश् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is seen
मद्विधेषु	मद्–विध (७.३)	in people like me
विसृजति	विसृजति (वि√सृज् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	releases
हिमगर्भैः	हिम–गर्भ (३.३)	with frost in their core
अग्निम्	अग्नि (२.१)	fire
इन्दुः	इन्दु (१.१)	the moon
मयूखैः	मयूख (३.३)	with rays
त्वम्	युष्मद् (१.१)	you
अपि	अपि	also
कुसुमबाणान्	कुसुम–बाण (२.३)	flower-arrows
वज्रसारीकरोषि	वज्रसारीकरोषि (√कृ कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you make as hard as thunderbolts

छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
अ	द्य	अ	पि	नू	नं	ह	र	को	प	व	ह्नि	न
स्त्व	यि	ज्व	ल	त्यौ	र्व	इ	वा	म्बु	रा	शौ
त्व	म	न्य	था	म	न्म	थ	म	द्वि	धा	नां
भ	स्मा	व	शे	षः	क	थ	मि	त्थ	मु	ष्णः
ज			त			ज			ग	ग

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

अन्यापदेशशतकम् नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect