बलीयसा हीनबलो विरोधं
न भूतिकामो मनसापि वाञ्छेत् ।
न वध्यते वेतसवृत्तिरत्र
व्यक्तं प्रणाशोऽस्ति पतङ्गवृत्तेः ॥

अन्वयः AI भूति-कामः हीन-बलः बलीयसा विरोधम् मनसा अपि न वाञ्छेत् । अत्र वेतस-वृत्तिः न वध्यते पतङ्ग-वृत्तेः व्यक्तम् प्रणाशः अस्ति ।

Summary AI One with lesser strength who desires prosperity should not even mentally contemplate conflict with a stronger opponent. In this world, the vetasa-vṛtti (conduct of a reed) is not destroyed, while the pataṅga-vṛtti (conduct of a moth) leads to certain ruin.

सारांश AI उन्नति चाहने वाले निर्बल को मन से भी बलवान से विरोध नहीं करना चाहिए। बेंत की तरह झुकने वाला बच जाता है, पर पतंगे की तरह टकराने वाला नष्ट होता है।

पदच्छेदः AI

बलीयसा	बलीयस् (३.१)	by the stronger one
हीन-बलः	हीन-बल (१.१)	one with less strength
विरोधम्	विरोध (२.१)	opposition
न	न	not
भूति-कामः	भूति-काम (१.१)	one desiring prosperity
मनसा	मनस् (३.१)	by mind
अपि	अपि	even
वाञ्छेत्	वाञ्छेत् (√वाञ्छ् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	should desire
न	न	not
वध्यते	वध्यते (√वध् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is killed
वेतस-वृत्तिः	वेतस-वृत्ति (१.१)	willow-like behavior
अत्र	अत्र	here
व्यक्तम्	व्यक्त	clearly
प्रणाशः	प्रणाश (१.१)	destruction
अस्ति	अस्ति (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	is
पतङ्ग-वृत्तेः	पतङ्ग-वृत्ति (६.१)	of the moth-like behavior

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
ब	ली	य	सा	ही	न	ब	लो	वि	रो	धं
न	भू	ति	का	मो	म	न	सा	पि	वा	ञ्छेत्
न	व	ध्य	ते	वे	त	स	वृ	त्ति	र	त्र
व्य	क्तं	प्र	णा	शो	ऽस्ति	प	त	ङ्ग	वृ	त्तेः

बलीयसा हीनबलो विरोधं
न भूतिकामो मनसापि वाञ्छेत् ।
न वध्यते वेतसवृत्तिरत्र
व्यक्तं प्रणाशोऽस्ति पतङ्गवृत्तेः ॥

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

About

Resources

Connect

बलीयसा हीनबलो विरोधंन भूतिकामो मनसापि वाञ्छेत् ।न वध्यते वेतसवृत्तिरत्रव्यक्तं प्रणाशोऽस्ति पतङ्गवृत्तेः ॥

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

About

Resources

Connect

बलीयसा हीनबलो विरोधं
न भूतिकामो मनसापि वाञ्छेत् ।
न वध्यते वेतसवृत्तिरत्र
व्यक्तं प्रणाशोऽस्ति पतङ्गवृत्तेः ॥