यः संमानं सदा धत्ते भृत्यानां क्षितिपोऽधिकम् ।
वित्ताभावेऽपि तं दृष्ट्वा ते त्यजन्ति न कर्हिचित् ॥

अन्वयः AI यः क्षितिपः भृत्यानाम् सदा अधिकम् सम्मानम् धत्ते वित्त-अभावे अपि तम् दृष्ट्वा ते कर्हिचित् न त्यजन्ति।

Summary AI Servants never abandon a king who consistently shows them great respect, even when his wealth has vanished.

सारांश AI जो राजा अपने सेवकों को सदैव उचित सम्मान देता है, धन के अभाव में भी सेवक उसे कभी नहीं छोड़ते।

पदच्छेदः AI

यः	यद् (१.१)	who
संमानं	संमान (२.१)	respect, honor
सदा	सदा	always
धत्ते	धत्ते (√धा कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	holds, bestows
भृत्यानां	भृत्य (६.३)	of servants
क्षितिपः	क्षितिप (१.१)	king
अधिकम्	अधिक (२.१)	more, greatly
वित्ताभावे	वित्त–अभाव (७.१)	in the absence of wealth
अपि	अपि	even
तं	तद् (२.१)	him
दृष्ट्वा	दृष्ट्वा (√दृश्+क्त्वा)	having seen
ते	तद् (१.३)	they
त्यजन्ति	त्यजन्ति (√त्यज् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	abandon
न	न	not
कर्हिचित्	कर्हिचित्	ever

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

यः संमानं सदा धत्ते भृत्यानां क्षितिपोऽधिकम् ।वित्ताभावेऽपि तं दृष्ट्वा ते त्यजन्ति न कर्हिचित् ॥