प्रजापीडनसन्तापात्समुद्भूतो हुताशनः ।
राज्ञः श्रियं कुलं प्राणान्नादग्ध्वा विनिवर्तते ॥

अन्वयः AI प्रजा-पीडन-सन्तापात् समुद्भूतः हुताशनः राज्ञः श्रियम् कुलम् प्राणान् न अदग्ध्वा न विनिवर्तते ।

Summary AI The fire born from the suffering of oppressed subjects does not subside without consuming the king's fortune, family, and very life.

सारांश AI प्रजा के उत्पीड़न और कष्टों से उत्पन्न होने वाली अग्नि राजा के ऐश्वर्य, कुल और उसके प्राणों को पूरी तरह जलाए बिना शांत नहीं होती।

पदच्छेदः AI

प्रजा-पीडन-सन्तापात्	प्रजा–पीडन–सन्ताप (५.१)	from the torment of oppressing subjects
समुद्भूतः	समुद्भूत (सम्+उत्√भू+क्त, १.१)	arisen
हुताशनः	हुताशन (१.१)	fire
राज्ञः	राजन् (६.१)	of the king
श्रियं	श्री (२.१)	prosperity/wealth
कुलं	कुल (२.१)	family/lineage
प्राणान्	प्राण (२.३)	lives
नादग्ध्वा	–	undefined
विनिवर्तते	विनिवर्तते (वि+नि√वृत् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	returns/ceases

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

प्रजापीडनसन्तापात्समुद्भूतो हुताशनः ।राज्ञः श्रियं कुलं प्राणान्नादग्ध्वा विनिवर्तते ॥