आदौ न वा प्रणयिनां प्रणयो विधेयो
दत्तोऽथवा प्रतिदिनं परिपोषणीयः ।
उत्क्षिप्य यत्क्षिपति तत्प्रकरोति लज्जां
भूमौ स्थितस्य पतनाद्भयमेव नास्ति ॥
आदौ न वा प्रणयिनां प्रणयो विधेयो
दत्तोऽथवा प्रतिदिनं परिपोषणीयः ।
उत्क्षिप्य यत्क्षिपति तत्प्रकरोति लज्जां
भूमौ स्थितस्य पतनाद्भयमेव नास्ति ॥
दत्तोऽथवा प्रतिदिनं परिपोषणीयः ।
उत्क्षिप्य यत्क्षिपति तत्प्रकरोति लज्जां
भूमौ स्थितस्य पतनाद्भयमेव नास्ति ॥
अन्वयः
AI
आदौ प्रणयिनाम् प्रणयः न विधेयः वा, अथवा दत्तः (चेत्) प्रतिदिनम् परिपोषणीयः। यत् उत्क्षिप्य क्षिपति तत् लज्जाम् प्रकरोति, भूमौ स्थितस्य पतनात् भयम् एव न अस्ति।
Summary
AI
Affection should either not be shown to seekers at first, or if given, it must be nurtured daily. Casting someone down after lifting them up causes shame, whereas one already on the ground has no fear of falling.
सारांश
AI
मित्रों से या तो प्रेम न करें, या उसे निरंतर बढ़ाएं; किसी को ऊपर उठाकर गिराना लज्जाजनक है।
पदच्छेदः
AI
| आदौ | आदि (७.१) | in the beginning |
| न | न | not |
| वा | वा | or |
| प्रणयिनाम् | प्रणयिन् (६.३) | of friends |
| प्रणयः | प्रणय (१.१) | affection |
| विधेयः | विधेय (वि√धा+अनीयर्, १.१) | should be shown |
| दत्तः | दत्त (√दा+क्त, १.१) | given |
| अथवा | अथवा | or |
| प्रतिदिनम् | प्रतिदिन | daily |
| परिपोषणीयः | परिपोषणीय (परि√पुष्+अनीयर्, १.१) | should be nurtured |
| उत्क्षिप्य | उत्क्षिप्य (उद्√क्षिप्+ल्यप्) | having thrown up |
| यत् | यद् (१.१) | that which |
| क्षिपति | क्षिप् | falls |
| तत् | तद् (१.१) | that |
| प्रकरोति | कृ (प्र√कृ) | causes |
| लज्जाम् | लज्जा (२.१) | shame |
| भूमौ | भूमि (७.१) | on the ground |
| स्थितस्य | स्थित (√स्था+क्त, ६.१) | of one who is situated |
| पतनात् | पतन (५.१) | from falling |
| भयम् | भय (१.१) | fear |
| एव | एव | indeed |
| न | न | not |
| अस्ति | अस् | is |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | दौ | न | वा | प्र | ण | यि | नां | प्र | ण | यो | वि | धे | यो |
| द | त्तो | ऽथ | वा | प्र | ति | दि | नं | प | रि | पो | ष | णी | यः |
| उ | त्क्षि | प्य | य | त्क्षि | प | ति | त | त्प्र | क | रो | ति | ल | ज्जां |
| भू | मौ | स्थि | त | स्य | प | त | ना | द्भ | य | मे | व | ना | स्ति |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.