इति स चिकुरादारभ्यैनां नखावधि वर्णय-
न्हरिणरमणीनेत्रां चित्राम्बुधौ तरदन्तरः ।
हृदयभरणोद्वेलनन्दः सखीवृतभीमजा-
नयनविषयीभावे भावं दधार धराधिपः ॥

अन्वयः AI इति चिकुरात् आरभ्य नख-अवधि हरिण-रमणी-नेत्रां एनां वर्णयन्, चित्र-अम्बुधौ तरत्-अन्तरः, हृदय-भरण-उद्वेल-नन्दः सः धराधिपः सखी-वृत-भीमजा-नयन-विषयी-भावे भावं दधार।

Summary AI Thus, that king (Nala), describing her—the deer-eyed lady—from her hair down to her toenails, with his mind swimming in an ocean of wonder and his heart overflowing with joy, fixed his desire on becoming the object of the eyes of Bhima's daughter, who was surrounded by her friends.

पदच्छेदः AI

इति	इति	Thus
सः	तद् (१.१)	he
चिकुरात्	चिकुर (५.१)	from the hair
आरभ्य	आरभ्य (आ√रभ्+ल्यप्)	beginning
एनां	एनद् (२.१)	her
नखावधि	नख–अवधि	down to the nails
वर्णयन्	वर्णयन् (√वर्ण्+णिच्+शतृ, १.१)	describing
हरिणरमणीनेत्रां	हरिण–रमणी–नेत्र (२.१)	the one with eyes like a beautiful doe
चित्राम्बुधौ	चित्र–अम्बुधि (७.१)	in an ocean of wonder
तरदन्तरः	तरत्–अन्तर (१.१)	whose mind was swimming
हृदयभरणोद्वेलनन्दः	हृदय–भरण–उद्वेल–नन्द (१.१)	whose joy was overflowing the capacity of his heart
सखीवृतभीमजानयनविषयीभावे	सखी–वृत–भीमजा–नयन–विषयी–भाव (७.१)	in becoming the object of the eyes of Bhima's daughter surrounded by her friends
भावं	भाव (२.१)	desire/intention
दधार	दधार (√धृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	held
धराधिपः	धरा–अधिप (१.१)	the king

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
इ	ति	स	चि	कु	रा	दा	र	भ्यै	नां	न	खा	व	धि	व	र्ण	य
न्ह	रि	ण	र	म	णी	ने	त्रां	चि	त्रा	म्बु	धौ	त	र	द	न्त	रः
हृ	द	य	भ	र	णो	द्वे	ल	न	न्दः	स	खी	वृ	त	भी	म	जा
न	य	न	वि	ष	यी	भा	वे	भा	वं	द	धा	र	ध	रा	धि	पः
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect