महाभारतम् — ७.१६०

संजय उवाच ।

ततो दुर्योधनो द्रोणमभिगम्येदमब्रवीत् ।
अमर्षवशमापन्नो जनयन्हर्षतेजसी ॥

M N Dutt Sanjaya said Then king Duryodhana, under the influence of anger, approached Drona and addressing him said these word for inspiring him with delight and wrath simultaneously.

७.१६०.२

न मर्षणीयाः संग्रामे विश्रमन्तः श्रमान्विताः ।
सपत्ना ग्लानमनसो लब्धलक्ष्या विशेषतः ॥

M N Dutt Duryodhana said No quarter should have been granted to our enemies when they were depressed at heart and exhausted with fatigue and taking rest, especially as they are ever of sure aim.

७.१६०.३

तत्तु मर्षितमस्माभिर्भवतः प्रियकाम्यया ।
त एते परिविश्रान्ताः पाण्डवा बलवत्तराः ॥

M N Dutt That we showed them mercy was only from a desire for pleasing you. The fatigued Pandavas, however, have now (after taking rest) become stronger.

७.१६०.४

सर्वथा परिहीनाः स्म तेजसा च बलेन च ।
भवता पाल्यमानास्ते विवर्धन्ते पुनः पुनः ॥

M N Dutt We, on the other hand, are becoming reduced in mighty and in energy, while the Pandavas, spared by you, are again and again gaining strength.

७.१६०.५

दिव्यान्यस्त्राणि सर्वाणि ब्रह्मास्त्रादीनि यान्यपि ।
तानि सर्वाणि तिष्ठन्ति भवत्येव विशेषतः ॥

M N Dutt All weapons of celestial workmanship and all Brahma weapons are known perfectly to you.

७.१६०.६

न पाण्डवेया न वयं नान्ये लोके धनुर्धराः ।
युध्यमानस्य ते तुल्याः सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥

M N Dutt Neither the Pandavas, nor ourselves nor any other bowman of the world are equal to you in battle. This I tell you truly.

७.१६०.७

ससुरासुरगन्धर्वानिमाल्लोकान्द्विजोत्तम ।
सर्वास्त्रविद्भवान्हन्याद्दिव्यैरस्त्रैर्न संशयः ॥

M N Dutt Conversant with all kinds of weapons O foremost of regenerate ones, you are competent enough to slay with your celestial weapons, the gods, the Asureas, the Gandharvas and all this world.

७.१६०.८

स भवान्मर्षयत्येनांस्त्वत्तो भीतान्विशेषतः ।
शिष्यत्वं वा पुरस्कृत्य मम वा मन्दभाग्यताम् ॥

M N Dutt The Pandavas are all afraid of you. Yet you always forgive them remembering perhaps that they are your disciples or owing to my unfortunate luck."

७.१६०.९

एवमुद्धर्षितो द्रोणः कोपितश्चात्मजेन ते ।
समन्युरब्रवीद्राजन्दुर्योधनमिदं वचः ॥

M N Dutt Sanjaya said Thus reprimanded and incited by your son, Drona, O monarch, wrathfully addressed

७.१६०.१०

स्थविरः सन्परं शक्त्या घटे दुर्योधनाहवे ।
अतः परं मया कार्यं क्षुद्रं विजयगृद्धिना ।
अनस्त्रविदयं सर्वो हन्तव्योऽस्त्रविदा जनः ॥

M N Dutt Although I am advanced in years, yet. ) Duryodhana, I am fighting in battle to the best

७.१६०.११

यद्भवान्मन्यते चापि शुभं वा यदि वाशुभम् ।
तद्वै कर्तास्मि कौरव्य वचनात्तव नान्यथा ॥

७.१६०.१२

निहत्य सर्वपाञ्चालान्युद्धे कृत्वा पराक्रमम् ।
विमोक्ष्ये कवचं राजन्सत्येनायुधमालभे ॥

M N Dutt I shall accomplish, foremost of the Kurus, at your behest. It will not be other.vise. Putting forth my prowess in battle and slaying all the Panchalas I will put off my coat of mail, O monarch. I swear this to you for sooth. You think that Kunti's son Arjuna was exhausted in battle.

७.१६०.१३

मन्यसे यच्च कौन्तेयमर्जुनं श्रान्तमाहवे ।
तस्य वीर्यं महाबाहो शृणु सत्येन कौरव ॥

७.१६०.१४

तं न देवा न गन्धर्वा न यक्षा न च राक्षसाः ।
उत्सहन्ते रणे सोढुं कुपितं सव्यसाचिनम् ॥

M N Dutt O mighty-armed Kaurava, listen to what I say regarding his prowess. If Savyasachin's anger is excited, neither the Gandharvas nor the Yakshas, nor the Rakshasas can venture to oppose him. On the occasion of the burning of the Khandava forest, he fought with the chief of the gods himself.

७.१६०.१५

खाण्डवे येन भगवान्प्रत्युद्यातः सुरेश्वरः ।
सायकैर्वारितश्चापि वर्षमाणो महात्मना ॥

७.१६०.१६

यक्षा नागास्तथा दैत्या ये चान्ये बलगर्विताः ।
निहताः पुरुषेन्द्रेण तच्चापि विदितं तव ॥

७.१६०.१७

गन्धर्वा घोषयात्रायां चित्रसेनादयो जिताः ।
यूयं तैर्ह्रियमाणाश्च मोक्षिता दृढधन्वना ॥

७.१६०.१८

निवातकवचाश्चापि देवानां शत्रवस्तथा ।
सुरैरवध्याः संग्रामे तेन वीरेण निर्जिताः ॥

७.१६०.१९

दानवानां सहस्राणि हिरण्यपुरवासिनाम् ।
विजिग्ये पुरुषव्याघ्रः स शक्यो मानुषैः कथम् ॥

७.१६०.२०

प्रत्यक्षं चैव ते सर्वं यथा बलमिदं तव ।
क्षपितं पाण्डुपुत्रेण चेष्टतां नो विशां पते ॥

७.१६०.२१

तं तथाभिप्रशंसन्तमर्जुनं कुपितस्तदा ।
द्रोणं तव सुतो राजन्पुनरेवेदमब्रवीत् ॥

७.१६०.२२

अहं दुःशासनः कर्णः शकुनिर्मातुलश्च मे ।
हनिष्यामोऽर्जुनं संख्ये द्वैधीकृत्याद्य भारतीम् ॥

७.१६०.२३

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भारद्वाजो हसन्निव ।
अन्ववर्तत राजानं स्वस्ति तेऽस्त्विति चाब्रवीत् ॥

७.१६०.२४

को हि गाण्डीवधन्वानं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
अक्षयं क्षपयेत्कश्चित्क्षत्रियः क्षत्रियर्षभम् ॥

७.१६०.२५

तं न वित्तपतिर्नेन्द्रो न यमो न जलेश्वरः ।
नासुरोरगरक्षांसि क्षपयेयुः सहायुधम् ॥

७.१६०.२६

मूढास्त्वेतानि भाषन्ते यानीमान्यात्थ भारत ।
युद्धे ह्यर्जुनमासाद्य स्वस्तिमान्को व्रजेद्गृहान् ॥

७.१६०.२७

त्वं तु सर्वातिशङ्कित्वान्निष्ठुरः पापनिश्चयः ।
श्रेयसस्त्वद्धिते युक्तांस्तत्तद्वक्तुमिहेच्छसि ॥

७.१६०.२८

गच्छ त्वमपि कौन्तेयमात्मार्थेभ्यो हि माचिरम् ।
त्वमप्याशंससे योद्धुं कुलजः क्षत्रियो ह्यसि ॥

७.१६०.२९

इमान्किं पार्थिवान्सर्वान्घातयिष्यस्यनागसः ।
त्वमस्य मूलं वैरस्य तस्मादासादयार्जुनम् ॥

७.१६०.३०

एष ते मातुलः प्राज्ञः क्षत्रधर्ममनुव्रतः ।
दूर्द्यूतदेवी गान्धारिः प्रयात्वर्जुनमाहवे ॥

७.१६०.३१

एषोऽक्षकुशलो जिह्मो द्यूतकृत्कितवः शठः ।
देविता निकृतिप्रज्ञो युधि जेष्यति पाण्डवान् ॥

M N Dutt Expert in the game of dice, crooked, fond of gambling and wily and deceitful-this gamester addicted to deception will surely vanquish the Pandavas in battle!

७.१६०.३२

त्वया कथितमत्यन्तं कर्णेन सह हृष्टवत् ।
असकृच्छून्यवन्मोहाद्धृतराष्ट्रस्य शृण्वतः ॥

M N Dutt Accompanied by Karna and delightful you used to brag always, out of your foolishness, within Dhritarashtra's hearing, with these

७.१६०.३३

अहं च तात कर्णश्च भ्राता दुःशासनश्च मे ।
पाण्डुपुत्रान्हनिष्यामः सहिताः समरे त्रयः ॥

M N Dutt O Sire, myself, Karna and my brother Dussasan, united in battle, shall slay the sons of Pandu!

७.१६०.३४

इति ते कत्थमानस्य श्रुतं संसदि संसदि ।
अनुतिष्ठ प्रतिज्ञां तां सत्यवाग्भव तैः सह ॥

M N Dutt This brag of yours was heard in every assemblage of the court. Now with their help fulfill your vow and be true to your words.

७.१६०.३५

एष ते पाण्डवः शत्रुरविषह्योऽग्रतः स्थितः ।
क्षत्रधर्ममवेक्षस्व श्लाघ्यस्तव वधो जयात् ॥

M N Dutt Yonder stand your fierce enemies, the sons of Pandu, prepared to fight to the last. Do now what should be done by a Kshatriya. It is batter that you did other than suffer defeat.

७.१६०.३६

दत्तं भुक्तमधीतं च प्राप्तमैश्वर्यमीप्सितम् ।
कृतकृत्योऽनृणश्चासि मा भैर्युध्यस्व पाण्डवम् ॥

M N Dutt You have been charitable and enjoyed edibles to your heart's content. You have acquired wealth to your heart's content, you have accomplished all that one should do. You are debtless. Be not afraid. Encounter the son of Pandu battle.

७.१६०.३७

इत्युक्त्वा समरे द्रोणो न्यवर्तत यतः परे ।
द्वैधीकृत्य ततः सेनां युद्धं समभवत्तदा ॥

M N Dutt Having thus spoken Drona desisted from fighting. Then the Bharata troops were divided in twain and the battle commenced.

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect