महाभारतम् — ३.१६६

अर्जुन उवाच ।

ततोऽहं स्तूयमानस्तु तत्र तत्र महर्षिभिः ।
अपश्यमुदधिं भीममपांपतिमथाव्ययम् ॥

M N Dutt Arjuna said ; Then praised by the great sages here and there, I (at length) beheld the dreadful oceanthe inexhaustible lord of waters.

३.१६६.२

फेनवत्यः प्रकीर्णाश्च संहताश्च समुच्छ्रिताः ।
ऊर्मयश्चात्र दृश्यन्ते चलन्त इव पर्वताः ।
नावः सहस्रशस्तत्र रत्नपूर्णाः समन्ततः ॥

M N Dutt (And) on it were visible, foamy and swelling waves scattered all over, dashing against each other and looking like moving rocks.

३.१६६.३

तिमिंगिलाः कच्छपाश्च तथा तिमितिमिंगिलाः ।
मकराश्चात्र दृश्यन्ते जले मग्ना इवाद्रयः ॥

३.१६६.४

शङ्खानां च सहस्राणि मग्नान्यप्सु समन्ततः ।
दृश्यन्ते स्म यथा रात्रौ तारास्तन्वभ्रसंवृताः ॥

३.१६६.५

तथा सहस्रशस्तत्र रत्नसंघाः प्लवन्त्युत ।
वायुश्च घूर्णते भीमस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥

३.१६६.६

तमतीत्य महावेगं सर्वाम्भोनिधिमुत्तमम् ।
अपश्यं दानवाकीर्णं तद्दैत्यपुरमन्तिकात् ॥

M N Dutt And a dreadful wind was sweeping over it in whirls, which appeared wonderful to me. Behoiding that excellent lord of all waters with strong tides I saw very near, the city of the Daiytas full of the Danavas. There soon entering into the nether world, Matali,

३.१६६.७

तत्रैव मातलिस्तूर्णं निपत्य पृथिवीतले ।
नादयन्रथघोषेण तत्पुरं समुपाद्रवत् ॥

३.१६६.८

रथघोषं तु तं श्रुत्वा स्तनयित्नोरिवाम्बरे ।
मन्वाना देवराजं मां संविग्ना दानवाभवन् ॥

M N Dutt Hearing that rattling noise of the car as the roar of the clouds in the sky and taking me for the king of the gods, the Danavas became agitated.

३.१६६.९

सर्वे संभ्रान्तमनसः शरचापधराः स्थिताः ।
तथा शूलासिपरशुगदामुसलपाणयः ॥

M N Dutt (And) with their minds trembling with fear, they stood, holding in their hands arrows, bows, swords, javelins, axes, maces and clubs.

३.१६६.१०

ततो द्वाराणि पिदधुर्दानवास्त्रस्तचेतसः ।
संविधाय पुरे रक्षां न स्म कश्चन दृश्यते ॥

M N Dutt Then having made arrangements for the defence of their city, the Danavas. with hearts troubled with fear, closed the gates so that nothing could be seen.

३.१६६.११

ततः शङ्खमुपादाय देवदत्तं महास्वनम् ।
पुरमासुरमाश्लिष्य प्राधमं तं शनैरहम् ॥

M N Dutt Then taking my conch, Devadatta, emitting tremendous roars, I repeatedly blew it with great joy.

३.१६६.१२

स तु शब्दो दिवं स्तब्ध्वा प्रतिशब्दमजीजनत् ।
वित्रेसुश्च निलिल्युश्च भूतानि सुमहान्त्यपि ॥

M N Dutt That sound, ringing through the heavens, sent forth echoes. Upon which, mighty creatures, greatly terrified, hid themselves.

३.१६६.१३

ततो निवातकवचाः सर्व एव समन्ततः ।
दंशिता विविधैस्त्राणैर्विविधायुधपाणयः ॥

३.१६६.१४

आयसैश्च महाशूलैर्गदाभिर्मुसलैरपि ।
पट्टिशैः करवालैश्च रथचक्रैश्च भारत ॥

३.१६६.१५

शतघ्नीभिर्भुशुण्डीभिः खड्गैश्चित्रैः स्वलंकृतैः ।
प्रगृहीतैर्दितेः पुत्राः प्रादुरासन्सहस्रशः ॥

३.१६६.१६

ततो विचार्य बहुधा रथमार्गेषु तान्हयान् ।
प्राचोदयत्समे देशे मातलिर्भरतर्षभ ॥

M N Dutt Then O best of the Bharatas, deliberately judging of the course the car should take, Matali began to drive the steeds on level grounds,

३.१६६.१७

तेन तेषां प्रणुन्नानामाशुत्वाच्छीघ्रगामिनाम् ।
नान्वपश्यं तदा किंचित्तन्मेऽद्भुतमिवाभवत् ॥

M N Dutt Then, on account of the rapid career of the horses, fleet as the wind and guided by him (Matali) I could perceive nothing-and this appeared wonderful to me.

३.१६६.१८

ततस्ते दानवास्तत्र योधव्रातान्यनेकशः ।
विकृतस्वररूपाणि भृशं सर्वाण्यचोदयन् ॥

M N Dutt Thereupon the Danavas vehemently began to sound thousands of musical instruments, discordant and of awkward shapes.

३.१६६.१९

तेन शब्देन महता समुद्रे पर्वतोपमाः ।
आप्लवन्त गतैः सत्त्वैर्मत्स्याः शतसहस्रशः ॥

M N Dutt Stupefied at those sounds, hundreds and thousands of fishes (huge) as mountains began suddenly to fly away from the sea.

३.१६६.२०

ततो वेगेन महता दानवा मामुपाद्रवन् ।
विमुञ्चन्तः शितान्बाणाञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥

M N Dutt Then the Danavas rushed at me with tremendous force discharging hundreds and thousands of sharpened arrows.

३.१६६.२१

स संप्रहारस्तुमुलस्तेषां मम च भारत ।
अवर्तत महाघोरो निवातकवचान्तकः ॥

M N Dutt (And), O Bharata, there took place between them and me a terrible fight destructive of the Nivatakavachas.

३.१६६.२२

ततो देवर्षयश्चैव दानवर्षिगणाश्च ये ।
ब्रह्मर्षयश्च सिद्धाश्च समाजग्मुर्महामृधे ॥

M N Dutt The Devarshis, the Danavarshis, the Brahinarshis and the Siddhas came there to witness that terrible encounter.

३.१६६.२३

ते वै मामनुरूपाभिर्मधुराभिर्जयैषिणः ।
अस्तुवन्मुनयो वाग्भिर्यथेन्द्रं तारकामये ॥

M N Dutt (And) those Munis, eager for my victory, began to eulogise me with sweet speeches as they did Indra, at the war which took place on account of Tara (the wife of Brihaspati).

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect