अनालोच्य प्रेम्णः परिणतिमनादृत्य सुहृद-
स्त्वयाकाण्डे मानः किमिति सरले प्रेयसि कृतः ।
समाकृष्टा ह्येते विरहदहनोद्भासुरशिखाः
स्वहस्तेनाङ्गारास्तद् अलमधुनारण्यरुदितैः ॥

अन्वयः AI सरले, प्रेम्णः परिणतिम् अनालोच्य, सुहृदः अनादृत्य, त्वया प्रेयसि अकाण्डे मानः किम् इति कृतः? हि एते विरह-दहन-उद्भासुर-शिखाः अङ्गाराः स्व-हस्तेन समाकृष्टाः । तत् अधुना अरण्य-रुदितैः अलम् ।
Summary AI "O simple one, why did you show anger towards your beloved at the wrong time, without considering love's outcome and ignoring your friends? With your own hand, you have gathered burning coals whose flames are the fire of separation. Therefore, enough now with this useless lamentation in the wilderness."
पदच्छेदः AI
अनालोच्यअनालोच्य (आ√लोच्+ल्यप्) without considering
प्रेम्णःप्रेमन् (६.१) of love
परिणतिम्परिणति (२.१) the consequence
अनादृत्यअनादृत्य (आ√दृ+ल्यप्) without heeding
सुहृदःसुहृद् (२.३) friends
त्वयायुष्मद् (३.१) by you
अकाण्डेअकाण्ड (७.१) at an inappropriate time
मानःमान (१.१) anger
किमितिकिम्इति why
सरलेसरला (८.१) O simple one
प्रेयसिप्रेयस् (७.१) towards the beloved
कृतःकृत (√कृ+क्त, १.१) was done
समाकृष्टाःसमाकृष्ट (सम्+आ√कृष्+क्त, १.३) have been gathered
हिहि for indeed
एतेएतद् (१.३) these
विरहदहनोद्भासुरशिखाःविरहदहनउद्भासुरशिखा (१.३) whose flames are the blazing fire of separation
स्वहस्तेनस्वहस्त (३.१) with your own hand
अङ्गाराःअङ्गार (१.३) burning coals
तत्तद् therefore
अलम्अलम् enough
अधुनाअधुना now
अरण्यरुदितैःअरण्यरुदित (३.३) with useless lamentation
छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७
ना लो च्य प्रे म्णः रि ति ना दृ त्य सु हृ
स्त्व या का ण्डे मा नः कि मि ति ले प्रे सि कृ तः
मा कृ ष्टा ह्ये ते वि नो द्भा सु शि खाः
स्व स्ते ना ङ्गा रा स्त धु ना ण्य रु दि तैः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.