प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।
न द्वेष्टि संप्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥

अन्वयः AI पाण्डव! (यः) प्रकाशम् च प्रवृत्तिम् च मोहम् एव च संप्रवृत्तानि (सन्ति चेत्) न द्वेष्टि, निवृत्तानि (सन्ति चेत्) न काङ्क्षति, (सः गुणातीतः उच्यते) ।

Summary AI The Blessed Lord said: O Pandava, he who neither hates illumination (Sattva), activity (Rajas), and delusion (Tamas) when they are present, nor longs for them when they have ceased...

सारांश AI भगवान कहते हैं—जो सत्व, रज और तम के कार्यों (प्रकाश, प्रवृत्ति, मोह) के उदय होने पर उनसे द्वेष नहीं करता और निवृत्त होने पर उनकी इच्छा नहीं करता।

पदच्छेदः AI

प्रकाशम्	प्रकाश (२.१)	Illumination (Sattva)
च	च	and
प्रवृत्तिम्	प्रवृत्ति (२.१)	activity (Rajas)
च	च	and
मोहम्	मोह (२.१)	delusion (Tamas)
एव	एव	indeed
च	च	and
पाण्डव	पाण्डव (८.१)	O Pandava
न	न	not
द्वेष्टि	द्वेष्टि (√द्विष् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	hates
संप्रवृत्तानि	संप्रवृत्त (सम्+प्र√वृत्+क्त, २.३)	when they are present
न	न	nor
निवृत्तानि	निवृत्त (नि√वृत्+क्त, २.३)	when they have ceased
काङ्क्षति	काङ्क्षति (√काङ्क्ष् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	longs for

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
प्र	का	शं	च	प्र	वृ	त्तिं	च
मो	ह	मे	व	च	पा	ण्ड	व
न	द्वे	ष्टि	सं	प्र	वृ	त्ता	नि
न	नि	वृ	त्ता	नि	का	ङ्क्ष	ति

प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।
न द्वेष्टि संप्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect

प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।न द्वेष्टि संप्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect

प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।
न द्वेष्टि संप्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥