वर्जयन्त्या जनैः संगमेकान्तत-
स्तर्कयन्त्या सुखं सङ्गमे कान्ततः ।
योषयैष स्मरासन्नतापाङ्गया
सेव्यतेऽनेकया संन्नतापङ्गया ॥

मल्लिनाथः वर्जयन्त्येति ॥ एकान्तत एकान्ते । रहसीत्यर्थः । कान्ततः कान्तेन । प्रियेणेत्यर्थः । उभयत्रापि सार्वविभक्तिकस्तसिः । संगमे सति सुखं तर्कयन्त्या उत्प्रेक्षमाणया । विस्रब्धं विहारमाकाङ्क्षन्त्येत्यर्थः । अत एव जनैः सङ्गं वर्जयन्त्या । कुतः । स्मरणासन्नतापानि प्राप्तज्वराण्यङ्गानि यस्यास्तया स्मरासन्नतापाङ्गया । `अङ्गगात्रकण्ठेभ्यश्चेति वक्तव्यम्` (वृत्तिवा०) इति विकल्पादिह पक्षे टाप् । संनतौ नम्रावपाङ्गौ यस्यास्तया संनतापाङ्गया स्मरतापात् कूणितनेत्रया अनेकया योषया।अनेकाभिर्योषाभिरित्यर्थः । जातावेकवचनम् । `स्त्री योषिदबला योषा नारी सीमन्तिनी वधूः` इत्यमरः । एषोऽद्रिः सेव्यते । इच्छाविहारस्थानानीह सन्तीति भावः । स्रग्विणी वृत्तम् । `रैश्चतुर्भिर्युता स्रग्विणी संमता` इति लक्षणात्

छन्दः स्रग्विणी [१२: रररर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
व	र्ज	य	न्त्या	ज	नैः	सं	ग	मे	का	न्त	त
स्त	र्क	य	न्त्या	सु	खं	स	ङ्ग	मे	का	न्त	तः
यो	ष	यै	ष	स्म	रा	स	न्न	ता	पा	ङ्ग	या
से	व्य	ते	ऽने	क	या	सं	न्न	ता	प	ङ्ग	या
र			र			र			र

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect