लवङ्गमालाकलितावतंसा-
स्ते नारिकेलान्तरपः पिबन्तः ।
आस्वादिताद्रक्रमुकाः समुद्रा-
दभ्यागतस्य प्रतिपत्तिमीयुः ॥

मल्लिनाथः लवङ्गेति ॥ लवङ्गमालाभिर्लवङ्गकुसुममाल्यैः कलितावतंसाः कृतभूषणाः । नारिकेलान्तरित्यव्ययम् । नारिकेलाभ्यन्तर इत्यर्थः । अप इति पृथक्पदम् । समासे `ऋक्पूर्-` (अष्टाध्यायी ५.४.७४ ) इत्यादिना समासान्तप्रसङ्गात् । पिबन्तः । आस्वादिता भक्षिता आर्द्रक्रमुका आईपूगीफलानि यैस्ते । `घोण्टा तु पूगः क्रमुकः` इत्यमरः । ते चमूचराः समुद्रादभ्यागतस्यातिथेः प्रतिपत्तिं गौरवं सत्कारमीयुः । `प्रतिपत्तिः पदप्राप्तौ प्रवृत्तौ गौरवेऽपि च` इति विश्वः । अत्राभ्यागतप्रतिपत्तिप्राप्तेर्विशेषणगत्या अवतंसकलनादिपदार्थहेतुत्वात् काव्यलिङ्गमलङ्कारः । तेन समुद्रचमूचराणां गृहस्थाभ्यागतौपम्यप्रतीतेरलंकारेणालंकारध्वनिः

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
ल	व	ङ्ग	मा	ला	क	लि	ता	व	तं	सा
स्ते	ना	रि	के	ला	न्त	र	पः	पि	ब	न्तः
आ	स्वा	दि	ता	द्र	क्र	मु	काः	स	मु	द्रा
द	भ्या	ग	त	स्य	प्र	ति	प	त्ति	मी	युः

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect