इत्येष स्वसमुत्थस्तथा परसमुत्थश्च विज्ञेयः ।
द्विविधस्त्रिप्रकृतिगतस्त्र्यवस्थभावो रसो हास्यः ॥

अन्वयः AI इति एषः हास्यः रसः स्व-समुत्थः तथा पर-समुत्थः च, द्वि-विधः, त्रि-प्रकृति-गतः, त्रि-अवस्थ-भावः विज्ञेयः ।

Summary AI Thus, this Hasya rasa should be understood as arising from oneself or from others. It is of two kinds, pertains to the three types of characters (superior, middling, inferior), and has states related to these three divisions.

पदच्छेदः AI

इति	इति	Thus
एषः	एतद् (१.१)	this
स्वसमुत्थः	स्व–समुत्थ (सम्+उद्√स्था+क्त, १.१)	arising from oneself
तथा	तथा	and
परसमुत्थः	पर–समुत्थ (सम्+उद्√स्था+क्त, १.१)	arising from others
च	च	and
विज्ञेयः	विज्ञेय (वि√ज्ञा+यत्, १.१)	is to be known
द्विविधः	द्वि–विध (१.१)	of two kinds
त्रिप्रकृतिगतः	त्रि–प्रकृति–गत (√गम्+क्त, १.१)	pertaining to the three types of characters
त्र्यवस्थभावः	त्रि–अवस्थ–भाव (१.१)	having states related to the three stages
रसः	रस (१.१)	rasa
हास्यः	हास्य (१.१)	Hasya

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९
इ	त्ये	ष	स्व	स	मु	त्थ	स्त	था
प	र	स	मु	त्थ	श्च	वि	ज्ञे	यः
द्वि	वि	ध	स्त्रि	प्र	कृ	ति	ग	त
स्त्र्य	व	स्थ	भा	वो	र	सो	हा	स्यः

इत्येष स्वसमुत्थस्तथा परसमुत्थश्च विज्ञेयः ।
द्विविधस्त्रिप्रकृतिगतस्त्र्यवस्थभावो रसो हास्यः ॥

Other texts to read

शृङ्गारप्रकाशः

चन्द्रालोकः जयदेवः

About

Resources

Connect

इत्येष स्वसमुत्थस्तथा परसमुत्थश्च विज्ञेयः ।द्विविधस्त्रिप्रकृतिगतस्त्र्यवस्थभावो रसो हास्यः ॥

Other texts to read

शृङ्गारप्रकाशः

चन्द्रालोकः जयदेवः

About

Resources

Connect

इत्येष स्वसमुत्थस्तथा परसमुत्थश्च विज्ञेयः ।
द्विविधस्त्रिप्रकृतिगतस्त्र्यवस्थभावो रसो हास्यः ॥